Oiartzuarren Baitan logoa

Sortzaile eta egile:

Ttur-ttur logoa

Babesle:

Ttur-ttur logoa

Egutegia, natura

Urte-sasoiak; lanak; ilargiaren eragina;

Lixiba eta egurra

NorFrantxiska Pagadizabal Artola
Lehentasuna1
TranskribaketaEgina
ZintaOIA-085
Pasartea20. [0:33:50 - 0:37:25] (215 segundu)
GaiakBaserria » Lana » Basoa
Baserria » Gizartea » Egutegia, natura
Kultura, Kirola, Jaiak » Jantzi eta orraztu » Gobada eta labaderoak
LaburpenaGobada nola egiten zen. Gaztainaren su-hautsak ez du balio lixiba egiteko, tinta baitu. Txarondoko atarian urkia zuten eta aitak senide guztientzako zurezko potoak eginarazi zituen, taloa eta esnea jateko. Ilargiari erreparatu behar zaio egurra mozteko: ilbehera eta ilberri mugetan moztu behar da. "Etzizu ihartuko hura". "Denak esku antzakoak izaki". Hark. Lixiba. Zurazkua. Kierra. Abatxak. Barrika. Kupela. Karga.

Txondorra

NorDomingo Elizondo Lekuona
Lehentasuna1
TranskribaketaEgina
ZintaOIA-082
Pasartea19. [0:32:00 - 0:35:10] (190 segundu)
GaiakBaserria » Lana » Basoa
Baserria » Gizartea » Egutegia, natura
Baserria » Lana » Lanbide zaharrak
LaburpenaMartxoan, egurra botatzen zen, izerdia hasi aurretik. Hamar bat gizonek adar handienak botatzen zituzten, eta, gero, lau peoik egurra txikitu eta txondorra egiten zuten. Txondorra nola egiten zen: alkatea, tantaia... Txondorra ongi zaindu behar zen, beti egon behar zen gainean. Txabolan egiten zuten lo. Txondorgileak nor ziren: trumoitarrak, goizuetarrak, lesakarrak...

Ilargiaren eragina

NorJexux Isasa Iartzabal
Lehentasuna1
TranskribaketaEgin gabea
ZintaOIA-069
Pasartea16. [0:27:10 - 0:28:50] (100 segundu)
GaiakBaserria » Gizartea » Egutegia, natura
Irudiak » Argazkiak » Irudiak grabatzen
Kultura, Kirola, Jaiak » Taberna giroa » Sagardotegiak
LaburpenaIlargiak eragina izaten du sagardoan; mugitu egiten da. Ilbeheran kupelak jarioren bat badauka, handik hasten da itotika. Botilaratzerakoan ere badu eragina; ilbeheran eginez gero, hobeto.

Gobada

NorMaria Jesus Enbil Urdanpilleta
Lehentasuna1
TranskribaketaEgin gabea
ZintaOIA-038
Pasartea18. [0:35:05 - 0:39:00] (235 segundu)
GaiakBaserria » Gizartea » Egutegia, natura
Kultura, Kirola, Jaiak » Jantzi eta orraztu » Gobada eta labaderoak
Laburpena"Guara" (gobada): astean behin garbitzen zen arropa eta oso zikina egoten zen; asko marruskatu behar zen. Lehendabizi, egurrezko mahai batean, eta, gero, errekan. Arropa txuria 'gau serenoan' jartzen zuten -oskarbian-. Familia handiak zirenez, zintzilik jartzean, ikusgarria gelditzen zen.

Arto-zuriketa eta gidergaiak

NorMaria Jesus Enbil Urdanpilleta
Lehentasuna1
TranskribaketaEgina
ZintaOIA-030
Pasartea16. [0:33:10 - 0:36:30] (200 segundu)
GaiakBaserria » Gizartea » Egutegia, natura
Baserria » Lana » Garia eta artoa
Baserria » Ohiturak » Ohiturak, sinesmenak
LaburpenaArto-zuriketa denen artean egiten zuten, ganbaran. Artoa aletzen, berriz, ilunabarretan aritzen ziren, arrosarioa errezatuz. Neguan lanabesak konpondu eta gidergaiak gordetzen aritzen ziren: sahatsa eta urritza.

Udazkeneko lanak

NorMaria Jesus Enbil Urdanpilleta
Lehentasuna1
TranskribaketaEgina
ZintaOIA-030
Pasartea15. [0:30:50 - 0:33:10] (140 segundu)
GaiakBaserria » Lana » Basoa
Baserria » Gizartea » Egutegia, natura
LaburpenaUdazkenean, beste hainbat lan egiteaz gain, gaztain eta ezkur asko biltzen zuten Seastarrenen. Arto-zuritzen ere aritzen ziren.

Moztu, kimatu, txertatu

NorMaria Jesus Enbil Urdanpilleta
Lehentasuna1
TranskribaketaEgina
ZintaOIA-030
Pasartea18. [0:38:30 - 0:40:10] (100 segundu)
GaiakBaserria » Lana » Baratzea; soroa
Baserria » Gizartea » Egutegia, natura
LaburpenaEgurra mozteko ilargiari begira. Kimaketa eta txertaketa fruta arboletan. Txertaketa zertarako den.

Inaurkina

NorMaria Jesus Enbil Urdanpilleta
Lehentasuna1
TranskribaketaEgina
ZintaOIA-030
Pasartea13. [0:29:30 - 0:30:40] (70 segundu)
GaiakBaserria » Lana » Basoa
Baserria » Gizartea » Egutegia, natura
LaburpenaUdazkenean, iratze lanaz gain, gehiago ere egin behar izaten zen: barrutietako zakarra biltzen zuten behientzat, zer edo zer jaten baitzuten bertatik. Gainerako inaurkina azpitarako gelditzen zen. Zakar hori belar, iratze, lar, sasi eta añarrak osatzen zuen. Beste batzuek otea ere erabiltzen zuten behiak bazkatzeko.

Artajorran

NorMaria Jesus Enbil Urdanpilleta
Lehentasuna1
TranskribaketaEgina
ZintaOIA-030
Pasartea5. [0:09:15 - 0:12:30] (195 segundu)
GaiakBaserria » Gizartea » Egutegia, natura
Baserria » Lana » Garia eta artoa
Baserria » Lana » Lurra lantzea eta tresnak
LaburpenaArtoa behin baino gehiagotan jorratzen zen. Azkeneko jorraketan pagotxa edo arbia sartzen zitzaion tartean. Jorratzeko bostortzekoa edo karrama erabiltzen zen. Artoari dena aprobetxatzen zaio.

Iratzeetan

NorMaria Jesus Enbil Urdanpilleta
Lehentasuna1
TranskribaketaEgina
ZintaOIA-030
Pasartea7. [0:15:45 - 0:19:35] (230 segundu)
GaiakBaserria » Lana » Baratzea; soroa
Baserria » Lana » Basoa
Baserria » Gizartea » Egutegia, natura
LaburpenaUdazkenean baserriko lan neketsuenetakoa egin behar izaten da, iratzearena. Iratzeleku gehienak mendian daude. Lehendabizi moztu eta gero garraiatu, gurdia eta behiekin. Beraiek iratzeetan ari ziren bitartean, etxean zegoenak sagarra biltzen zuen. Sagar motak: txalaka, libra, olio sagarrak...